Farkındalık Nedir ve Nasıl Kazanılır?

Farkındalık Nedir Nasıl Kazanılır

Farkındalık, kişinin kendi zayıf ve güçlü yönlerini, inançlarını ve hayattaki isteklerini tanımasıdır. Kısacası, kendisinin farkında olmasıdır. Birçok kişi kendi eksiklikleri veya fazlalıkları üzerine düşünmez veya düşünmeyi pek sevmez. Hatta bu yönlerinin farkında olsalar bile bunları kendilerine itiraf etmeye pek cesaret edemezler. Bu yüzden çoğu insanın farkındalık seviyesi düşüktür.

Farkındalık, duygusal zekayı (EQ) geliştirmenin en önemli yoludur. Bu yetenek, duygularınızın farkında olmanızı ve onları tanıyabilmenizi, bu sayede de olumsuz düşüncelerden kurtulmanızı sağlar. Ayrıca belirli duyguları neden hissettiğinizi ve sizi bu duygulara sürükleyen sebepleri de tespit etmenize yardımcı olur.

Farkındalık Nasıl Kazanılır

Duygusal zekanız ve farkındalığınız arttıkça yalnızca kendi duygularınızı değil, diğer insanların duygularını da daha kolay anlamaya başlarsınız. Kendinizi ve duygularınızı daha kolay kontrol edersiniz ve empati kurma yeteneğiniz artar. Farkındalık kazanmak kolay değildir fakat yeterince uğraşırsanız bu yeteneğinizi geliştirebilirsiniz.

1. Kör Noktalarınızı Belirleyin

Herkesin kendine dair bilmediği, farkında olmadığı kör noktaları vardır. Farkında olmadığınız o kör noktalar, geliştirmeniz gereken yönlerinizdir. Geliştirmeniz gereken zayıflıklarınızı ve güçlü yönlerinizi bilmek farkındalığınızı geliştirmenize yardımcı olur. Bunların farkında olmak hedeflerinizi belirlemede size kolaylık sağlayacaktır.

İnsanlardan yardım istemekten ve fikirlerini almaktan korkmayın. Siz kendinizin farkına varamasanız da etrafınızdaki insanlar sizi sizden daha iyi tanıyabilirler ve bu kör noktaları sizden önce fark etmiş olabilirler. Sevgilinizin, yakın arkadaşlarınızın, hatta anne ve babanızın fikrini alabilirsiniz. Birinin fikrini alıyorsanız, konuşmak yerine o kişileri dinlemelisiniz. Dürüst olun ve kendinizi savunmaya geçmeyin. Yakınlarınızın size sadece yardım etmek istediğini unutmayın.

Dinlemek kolay olmayabilir ve bütün eleştirileri kaldıramayacağınızı düşünüyor olabilirsiniz. Fakat bir şeyleri düzeltmeden zayıf yönlerinizi, yani kör noktalarınızı geliştiremez ve güçlü yönlerinizin tam anlamıyla farkına varamazsınız. Eleştirileri, kendinizi geliştirmeniz için size sunulan fırsatlar olarak görmelisiniz.

2. Sezgilerinize Kulak Vermeyi Öğrenin

Sezgiler, farkındalık geliştirme sürecinde önemli bir rol oynar. Sezgilerinize kulak vermiyor oluşunuz önceden yaptığınız hatalı seçimlerin en önemli sebeplerinden olabilir. Sezgileriniz yolunuzu daha hızlı bulmanızı, daha isabetli kararlar vermenizi ve bilinçaltınızı sağlıklı bir şekilde beslemenizi sağlar.

Fakat hayatınızdaki olayları yeteri kadar iyi anlayamıyorsanız, sezgisel karar verme biçiminiz de sizi hüsrana uğratabilir. Bu yüzden, sezgisel bir yol da izleyecek olsanız karar verme konusunda aceleci davranmamalısınız. Ancak bu, kararsız kalmanız anlamına da gelmez. Aradaki dengeyi tutturmalısınız. Örneğin, kötü bir anınızda büyük kararlar almamalısınız.

Herkesin hayatında zor zamanlar olabilir. Bunun nedeni depresyon, moral bozukluğu veya şanssızlık olabilir. İnsanlar böyle durumlarda hiçbir şeyi doğru yapamadıklarını hissederler ve sağlıklı düşünememeye başlarlar.

Buradaki asıl problem, kendinizi kötü bir ruh haline kaptırdığınız zaman bu ruh halinin sizi ele geçirmesidir. Hayatınızın iyi yanlarını göremez olur ve aniden yaşadığınız veya çalıştığınız yerden nefret etmeye, hatta iş arkadaşlarınızdan, ailenizden ve en sonunda da kendinizden rahatsızlık duymaya başlarsınız. Derinlerde bir yerlerde bu düşüncelerinizin yanlış olduğunu bilirsiniz, fakat yine de bu düşüncelerle başa çıkamaz ve onlardan kolayca kurtulamazsınız.

Böyle anlarda önemli kararlar almak yerine sakinleşmeye ve kafanızı toparlamaya odaklanırsınız. Çünkü sezgileriniz, size şu anın herhangi bir karar vermek için doğru olmadığını, sonradan pişman olabileceğinizi o yüzden bu ruh halinden kurtulana kadar herhangi bir karar almamanız gerektiğini söyler.

Çok mutlu bir ruh halindeyken de önemli kararlar almamalısınız. Böyle anlarda her şeyi yapabileceğinizi, her işi başarabileceğinizi hissedebilir ve yanlış kararlar alabilirsiniz. Çünkü yüksek dozda mutluluk yaşadığınız zamanlarda hayatın gerçeklerini görmekte zorlanırsınız.

Böyle anları ve ruh halinizi gözlemleyerek farkındalığınızı geliştirebilir ve kendinizi frenleyebilirsiniz. Bu sayede sezgileriniz ile karar verme yeteneği de kazanmış olursunuz.

3. Sizi Tetikleyen Şeyleri Tanımaya Çalışın

Sizi duygusal anlamda tetikleyen şeyleri tanımak zor olabilir fakat farkındalık kazanmak sizi bu yönde de geliştirir. Bunu yapmanın en kolay yolu, duygularınız tetiklendiğinde verdiğiniz tepkileri analiz etmektir. Duygusal tepkiler verdiğinizin farkına vardıkça o duygulardan kurtulup mantıklı bir şekilde düşünmek daha kolay hale gelir.

Duygularınızı tetikleyen şey bir insan veya herhangi bir durum olabilir. Ofiste enerjinizi tüketen bir insan veya konsantre olmakta güçlük çektiğiniz gürültülü ortamlar buna örnek olarak verilebilir. Bu tetikleyiciler, özellikle ofis gibi duygularınızı çok fazla belli etmemeniz gereken bir ortamda, zihninizde aşırı duygu yüklenmesi yaratıp en sonunda patlamanıza ve kötü sonuçlarla yüzleşmenize neden olabilir.

Duygularınızı tetikleyen şeyleri anlamak duygusal zekanızın gelişmesini sağlar. Eylemlerinizin ve duygularınızın sonuçlarını kontrol edebilmeyi size öğretir. Size sakin kalabilme yeteneği kazandırır, huzurunuzu korumanızı sağlar ve sizi zihinsel olarak daha güçlü hale getirir.

Bu tetikleyicileri bulmak için belli başlı durumlardan yola çıkmalısınız. Eğer damarınıza neyin bastığını anlarsanız olayları daha kolay kontrol edebilirsiniz. Çünkü yaşadığınız duygular sizin için beklenmedik olmaktan çıkar ve kendinizi tanımış olursunuz. Tıpkı yakın bir arkadaşınızın belirli olaylara vereceği tepkileri tahmin edebildiğiniz gibi, kendinizi de iyi tanımalısınız. Bu nedenle de kendinizle barışık olmanız oldukça fayda sağlayacaktır.

Bunu daha ileri bir seviyeye taşıyıp tetikleyicilerin ardındaki nedenleri de araştırabilirsiniz. Bunu yapmak için sizi tetikleyen insanların veya durumların tam olarak neden buna sebep olduklarını düşünmelisiniz. Mesela gürültülü ortamlarda çalışamıyorsanız, yetenekleriniz daha çok yazma ve okuma üzerine gelişmiş demektir. Bunun farkında olmak sizi dikkat dağıtan ortamlarda çalışmaktan kurtarır. Eğer bilinçaltınızı yeterince keşfedebilirseniz, bu tetikleyici durumlarla da daha kolay başa çıkarsınız.

4. Konfor Alanınızdan Çıkın

Neredeyse bütün büyük hayalleriniz konfor alanınızın dışında gerçekleşir ve o alanın dışına çıkmanızı gerektirir. İnsanlar genelde rahat hissetmedikleri ortamlardan ve duygulardan uzak dururlar. Fakat bu uzun vadede işe yarayacak çözümler getirmez.

Duygularınızdan kaçmak yerine onları yaşamalısınız. Eğer hiç yaşamamışsanız da yaşamayı öğrenmelisiniz. Hislerinizi göz ardı etmek, o hislerin en beklenmedik anlarda karşınıza çıkmasına neden olur ve hazırlıksız yakalanırsınız.

Günümüzde büyük işler başarmış birçok insan kendilerine gündelik olarak “çok rahat hissettirmeyen bir şey yapma” hedefi koyuyorlar. Böylece konfor alanlarından çıkıp farklı şeyler deneyimliyor ve kendilerini geliştirmiş oluyorlar.

Alışkın olmadığınız deneyimler yaşamak, normalden daha farklı tepkiler vermenizi sağlayarak kendinizi bu tepkiler üzerinden tanımanıza yardımcı olurlar. Mesela yeni bir şeyler öğrenmeyi deneyebilirsiniz. Daha önce hiç yapmadığınız bir şeyi yapabilirsiniz.

Tek başına seyahat etmek veya tek başına herhangi bir faaliyette bulunmak güzel bir başlangıç olabilir. Fiziksel sınırlarınızı zorlayacak sporlar da yapabilirsiniz. Bu size sınırlarınızın sabit değil geçici olduğunu gösterecektir ve konfor alanınızdan çıkmanın aslında ne kadar faydalı olduğunu anlamanızı sağlayacaktır. En önemlisi de sınırlarınızın aslında kafanızın içinde olduğunu fakat onları aşabileceğinizi gösterecektir.

5. Disiplinli Olun

Hayatın her alanında disiplin gereklidir. Disiplinli olmak, hedeflerinize ulaşabilmek için odaklanmanızı sağlar. Eğer hedeflerinize odaklanıp dürtülerinizi ve isteklerinizi kontrol etmek istiyorsanız disiplinli olmalısınız. Bu aynı zamanda potansiyelinize ulaşmanızı ve farkındalığınızı artırmanızı da sağlar. Dürtülerinizi, gereksiz alışkanlıklarınızı ve performansınızı olumsuz yönde etkileyen özelliklerinizi tanımış olursunuz.

6. Belirli Sınırlarınız Olsun

Kişisel sınırlarınızı belirlemek ve onlara bağlı kalmak hedeflerinizin ve kişiliğinizin bütünlüğü için önemlidir. Bunu başarabilmek başlı başına bir yetenektir. Fakat bu yeteneği herkes kolayca elde edemez. Sınırlarınızı belirleyebilmek için öncelikle onları bilmeniz gerekir. Onları bilmek için ise kendinizi tanımalısınız.

7. Açık Görüşlü Olun

Sürdürülebilirliği en zor şeylerden biri açık görüşlü olmaktır. Birisiyle aynı fikirde olmasanız bile onun da kendince haklı olduğu noktaları anlamanız hem fikrinizin değişmesini sağlar hem düşüncelerinizi özgürleştirir hem de empati kurmanıza yardımcı olur.

Düşünce biçiminizi değiştirin ve sizi memnuniyetsiz bir ruh haline sokan inatçı düşüncelerinizden kurtulun. Bu, hayatınızı basitleştirmek için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir. Önünüze çıkan her durumu kavramaya çalışın, bu sayede farkındalığınızı da geliştirmiş olacaksınız.

8. Kendinizi Motive Edin

Ne yaparsanız yapın, bu her zaman sizin seçimlerinizle bağlantılıdır. Bazen ilerlemek zor gelebilir, fakat motivasyonunuz düşükse bu daha sağlıksız sonuçlara yol açar. Kendinizi motive etmek ve hayata olumlu bakmak potansiyelinizi artırmanıza ve farkındalık kazanmanıza yardımcı olur.

9. Meditasyon Yapın

Meditasyon yapmak farkındalık kazanmanın en etkili yollarından biridir. Meditasyon genellikle bir şeyleri kabullenmek, odaklanmak ve nefes alıp vermekle başlar. Fakat bunu yaparken ciddi bir tavır takınmanıza gerek yoktur. Sadece odaklanmak ve biraz nefes alıp vermek için kendinize zaman ayırmalısınız.

Ayrıca, “Hayatımla ilgili neleri değiştirmek istiyorum?”, “Başarmaya çalıştığım şeyler neler?”, “Korkularımla nasıl başa çıkabilirim?” gibi soruları kendinize yöneltirseniz, meditasyon farkındalığınızı geliştirme konusunda size daha fazla yardımcı olacaktır.

10. Kendinizi Stres Altındayken Gözlemleyin

Farkındalık kazanmak içsel bir süreçtir. Fakat içsel süreciniz hakkında ipuçları veren dış etkenler de vardır. Her şeyin yolunda olduğundan emin olmak için kendinizi düzenli olarak inceleyin.

  • Yüzünüz nasıl görünüyor? Kişisel bakıma özen gösteriyor musunuz?
  • Ne giyiyorsunuz? Kıyafetleriniz temiz ve ütülü mü?
  • Çalışma masanız nasıl görünüyor?
  • Her şey yerli yerinde mi yoksa ortada büyük bir dağınıklık mı var?
  • Vücudunuzun duruşu nasıl?
  • Yürürken yüzünüz aşağıya mı bakıyor yoksa karşıya mı?
  • Omuzlarınız olması gerektiğinden aşağıda mı?
  • Sırtınız kambur mu duruyor?

Stresli hissetmediğiniz zamanlarda yukarıdaki soruların cevaplarının ne olacağını düşünün. Normal halinizin farkında olun ve stresli hissettiğiniz zamanlarda bunun nasıl değiştiğini gözlemleyin. Eğer bu değişikliklerin farkındaysanız ilerleyen zamanlarda sizi strese sokacak durumları önceden belirlemek daha kolay olacaktır.

11. Duygularınızı Yargılamayın

Duygular sadece duygulardır, daha fazlası değil. Mutlu hissediyorsunuzdur çünkü bir şey başarmışsınızdır. Yas tutuyorsunuzdur çünkü bir şeyi kaybetmişsinizdir. Rahatsızlık duyuyorsunuzdur çünkü gerçeklik sizin beklentilerinizden daha farklıdır.

Eğer duygularınızı yargılamayı bırakıp onları olduğu gibi kabul etmeyi başarırsanız, onları daha kolay anlayabilir ve aslında derinlerde zihninizin size anlatmak istediği şeyleri görebilirsiniz.

12. Duygularınız Hakkında Araştırma Yapın

Hissedebileceğiniz sayısız farklı duygu vardır, fakat herkes onları aynı şekilde hisseder. Çoğu zaman “kendine has olmak” veya “kimse beni anlamıyor” gibi şeyler hissedebilirsiniz. Fakat bu kesinlikle doğru değildir.

Eğer bir film sizi duygulandırıyorsa, o filmde size ait bir şey vardır. Eğer o filmdeki karakterleri ve durumları yakından incelerseniz kendinize ait bir şey bulabilirsiniz. Bir şarkı neredeyse sizin için bestelenmiş gibi geliyorsa, o şarkıda da size ait bir şeyler vardır. Şarkının sözlerini yakından inceleyip içeriğini öğrenebilirsiniz.

Sosyal medyada sizin gibi hisseden insanları gözlemleyip onlar hakkında bilgi edinebilirsiniz. Bu, bir anlamda kendiniz hakkında da bilgi edinmek ve farkındalık kazanmak demektir.