Öksürük Nasıl Geçer?

Öksürük, vücudun kendini enfeksiyonlardan ve tahriş edici maddelerden arındırmak için başvurduğu bir yoldur. Fakat inatçı öksürükler gerçekten rahatsız edici olabilir. Öksürüğü tedavi etmenin en iyi yolu, öksürüğün altında yatan ana nedene göre değişir. Öksürüğün alerji, enfeksiyon veya reflü gibi birçok nedeni olabilir.

Bazı doğal tedavi yöntemleri, öksürüğü rahatlatmaya yardımcı olur. Fakat bu tedavi yöntemleri denenmeden önce kullanılan ürünlerin markaları ve kaynakları iyice araştırılmalıdır. Ayrıca bazı bitki ve takviyelerin kullanılan ilaçlarla tepkimeye girebileceği göz önünde bulundurulmalıdır, aksi takdirde istenmeyen yan etkilerle karşılaşılabilir.

1. Ballı Çay

Bazı araştırmalara göre, bal öksürüğü geçirebilmektedir.

Çocuklarda gece öksürüğünü tedavi etmeye odaklanmış bir araştırma, bal ile öksürük geçirici bir ilaç olan dekstrometorfanı karşılaştırmıştır. Araştırmacılar, balın öksürüğü daha etkili bir şekilde geçirdiğini açıklamışlardır (1).

Balın bu ilaca kıyasla etkileri ufak oranda daha fazla olsa da, ebeveynler balı en favori tedavi yöntemi olarak belirlemişlerdir.

Öksürük tedavisinde 2 tatlı kaşığı balı ılık suyla veya herhangi bir bitki çayıyla karıştırıp günde 2 defa tüketebilirsiniz. Ancak 1 yaşından küçük çocuklara bal verilmemelidir.

2. Zencefil

Zencefil, anti-enflamatuvar özellikleri sayesinde kuru öksürüğü rahatlatabilir. Aynı zamanda mide bulantısını ve ağrıları geçirebilir.

Bir araştırma, zencefildeki anti-enflamatuvar bileşenlerin solunum yollarındaki ince zarları rahatlattığını ve bu sayede öksürüğü azaltabildiğini göstermiştir (2).

Bir bardak sıcak suya 20-40 gram kadar dilimlenmiş taze zencefil ekleyerek rahatlatıcı bir zencefil çayı hazırlayabilirsiniz. İçmeden önce birkaç dakika demleyip, limon veya bal ekleyebilirsiniz.

Fakat bazı durumlarda zencefil çayı mideye rahatsızlık verebilmekte veya mide yanmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle zencefili dikkatli ve ölçülü bir şekilde tüketmelisiniz.

3. Bol Sıvı

Bol bol sıvı tüketmek ve vücudu susuz bırakmamak öksüren ve soğuk algınlığı geçiren kişiler için hayati bir önem taşır. Bir araştırma, bol sıvı tüketmenin öksürüğe, burun akıntısına ve hapşırığa iyi geldiğini göstermiştir (3).

Fakat daha ağır soğuk algınlığı belirtileri gösteren veya grip olan kişiler bu içecekleri ısıtarak tüketmelidirler. Aynı araştırma, sıcak içeceklerin boğaz ağrısı ve bitkinlik gibi birçok semptomu azalttığını göstermiştir.

Bu rahatlama çoğu zaman hızlıca gerçekleşmiştir ve içecek bittikten bir süre sonra da devam etmiştir.

Öksürüğe iyi gelebilecek sıcak içeceklere örnek olarak şunlar verilebilir:

  • Et/tavuk suyu ile yapılan çorbalar
  • Bitki çayları
  • Kafeinsiz siyah çay
  • Ilık su
  • Ilık meyve suyu çeşitleri
4. Buhar

Balgam veya mukus üretilmesine neden olan öksürük, buhar ile tedavi yoluyla hafifletilebilirler.

Sıcak bir duş alıp banyoyu buharla doldurun. Semptomlar azalana kadar birkaç dakikalığına bu buharın içinde kalın ve çıkar çıkmaz vücudun susuz kalmasını önlemek için bir bardak su için.

Alternatif olarak, buharı daha küçük bir ortamda da oluşturabilirsiniz.

  • Geniş bir kaseye sıcak su doldurun ve ardından okaliptüs veya biberiye gibi tıkanıklığa iyi gelen bitkiler veya bu bitkilerin esansiyel yağlarını ekleyin.
  • Bu işlem bittikten sonra kaseye doğru eğilin ve kafanızı geniş bir havlunun altına sokun. Bu sayede buhar içerde kalacaktır.
  • Çıkan buharı yaklaşık 5 dakika boyunca soluyun.

Bu işlem esnasında buharın cildinize çok sıcak geldiğini hissederseniz havlunun altından çıkın ve cildiniz serinleyene kadar bekleyin.

5. Hatmi Çiçeği Kökü

Hatmi çiçeği kökü, tarih boyunca öksürüğü ve boğaz ağrısını geçirmek için kullanılmıştır. Yapışkan ve zamklı bir yapıya sahiptir. Bu sayede öksürüğün neden olduğu tahrişi önler.

Yapılan bir araştırmada, kekik ve sarmaşık ile birlikte hatmi çiçeği kökü içeren bitkisel öksürük şuruplarının, soğuk algınlığı ve solunum yolu enfeksiyonlarından kaynaklanan öksürükleri azalttığı gösterilmiştir (4).

Hatmi çiçeği kökünü aynı zamanda kurutulmuş olarak veya poşet çay olarak da satın alabilir ve demleyip içebilirsiniz.

6. Tuzlu Su ile Gargara

Bu basit tedavi yöntemi, hem boğaz ağrısını hem de balgamlı öksürüğü tedavi etmenin en etkili yollarından biridir. Tuzlu su, boğazın arka kısmında biriken balgamı ve mukusu azaltır, bu da öksürme ihtiyacını giderir.

  • Yarım tatlı kaşığı tuzu bir bardak ılık suya ekleyip karıştırın.
  • Gargara yapmadan önce karışımın biraz soğumasını bekleyin.
  • Hazırladığınız gargara suyunu tükürmeden önce bir süre boğazınızın arka kısmında bekletin.
  • Öksürük iyileşene kadar her gün birkaç kez tekrarlayın.

Küçük çocuklara bu gargara karışımını vermekten kaçınmalısınız. Çünkü gargarayı düzgün yapamayabilir ve suyu yutabilirler. Tuzlu su yutmak da oldukça tehlikeli olabilir.

7. Bromelayin

Bromelayin, ananasta bulunan bir enzimdir. En çok meyvenin çekirdeğinde bulunur.

Bromelayinin anti-enflamatuvar özellikleri vardır ve aynı zamanda balgam söktürücü etkilere de sahiptir (5). Solunum yollarında biriken mukusu parçalayıp vücuttan atmaya yardımcı olur.

Bazı insanlar, boğazda biriken mukusu azaltmak ve öksürüğü bastırmak için ananas suyunu günlük olarak tüketmektedirler. Fakat ananas suyunda öksürüğü geçirecek düzeyde bromelayin bulunmayabilir.

Bromelayin takviyesi almak öksürüğü gidermede daha etkili olacaktır. Fakat takviye almaya başlamadan önce doktorunuza danışmanız gerekir.

Bazı insanların bromelayine karşı alerjisi olabilir. Ayrıca bu maddenin bazı yan etkileri de olabilir ve belli ilaçlarla tepkimeye girebilir. Kan inceltici ilaç kullananlar veya belirli antibiyotikleri kullanan kişiler bromelayin takviyesi almamalıdırlar.

8. Kekik

Kekik, hem mutfakta hem de sağlık alanında kullanılan bir bitkidir. Öksürüğe, boğaz ağrısına, bronşite ve sindirim problemlerine iyi gelir.

Bir araştırma, kekik ve sarmaşık yapraklarından oluşan bir öksürük şurubunun, akut bronşiti olan insanlarda öksürüğü etkili bir biçimde geçirdiğini göstermiştir (6). Bunun sebebinin kekikte bulunan antioksidanlar olduğu düşünülmektedir.

Öksürüğü tedavi etmek için, kekik içeren bir öksürük şurubu alabilirsiniz.

Alternatif olarak 2 tatlı kaşığı kurutulmuş kekik ve bir bardak suyu karıştırarak kekik çayı hazırlayabilirsiniz. Kekik çayını süzüp içmeden önce 10 dakika demlemelisiniz.

9. Kaygan Karaağaç

Amerikalı yerliler, kaygan karaağaç kabuğunu öksürük ve sindirim sorunlarını gidermek için kullanmayı bir gelenek haline getirmişlerdir (7). Kaygan karaağaç, hatmi çiçeği köküne benzer bir şekilde yapışkan ve zamklı bir yapıya sahiptir. Bu da boğaz ağrısı ve öksürüğü gidermeye yardımcı olur.

Bu ağacın kurutulmuş yapraklarından 1 tatlı kaşığı alarak ve bunu sıcak suya ekleyerek çayını yapabilirsiniz. İçmeden önce en az 10 dakika demlemelisiniz.

Kaygan karaağaç, bazı ilaçların emilimini azaltabilmektedir. Düzenli olarak kullandığınız bir ilaç varsa, bu bitkiyi tüketmeden önce doktorunuza danışmalısınız.

10. N-Asetil Sistein (NAC)

NAC, L-sistein amino asidini içeren bir takviyedir. Her gün bir doz almak, solunum yollarındaki mukusu azaltarak balgamlı öksürüğün sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Toplamda 13 araştırma üzerine yapılan bir analiz, NAC’nin kronik bronşiti olan insanlarda semptomları önemli ve istikrarlı bir şekilde azalttığını göstermiştir (8). Kronik bronşit, solunum yollarının kronik bir şekilde iltihaplanmasıdır. Bronşlarda mukus birikir ve öksürük gibi semptomlara neden olur.

Aynı araştırmacılar, solunum yollarında herhangi bir tıkanıklık olmayan kişilerin günde 600 miligram, solunum yolları tıkanık olan kişilerin ise 1200 miligram NAC alması gerektiğini belirtmişlerdir. Bu takviyeyi eczanelerde bulabilirsiniz.

Fakat NAC’nin kurdeşen, ateş ve nefes darlığı gibi şiddetli yan etkileri de olabilir. Bu sebeple NAC kullanmadan önce kesinlikle doktorunuza danışmalısınız.

11. Probiyotikler

Probiyotik tüketmek öksürüğü doğrudan geçirmez fakat bağışıklık sistemini güçlendirir ve bağırsaktaki bakterileri dengeler. Güçlü bir bağışıklık sistemi, enfeksiyonlara karşı veya öksürüğe neden olan alerjenlere karşı savaşabilir.

Lactobacillus isimli bir probiyotik bakteri türü, soğuk algınlığını önleme konusunda başarı göstermiştir (9).

Lactobacillus içeren takviyeleri ve diğer probiyotikleri eczanelerde bulabilirsiniz.

Probiyotikler bakımından zengin olan yoğurt ve lahana turşusu gibi gıdaları da tüketebilirsiniz.

Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?

Eğer öksürük çok şiddetliyse ve birkaç haftadan daha uzun bir süre boyunca devam etmişse, kötü kokulu ve yeşil/sarı renkli balgam çıkarıyorsanız, 3 günden fazla süren ateş varsa ve ateş 39 derecenin üzerine çıkmışsa kesinlikle doktorunuza danışmalısınız.